10 iyun 2026-cı ildə Kölndə, Kalscheurer Weg 29 ünvanında yeni bir qarşılaşma qayağı çıxıb. O, 1944-cü ildə "dövlət xidmətindən qaçmaq" üçün edam edilən Otto Richterə həsr olunub. Onun adı milyonların adları kimi tanınmır, amma o qızılırdır. Bu adam kim idi? Nə üçün edam edilib? Və niyə bugün onun adını oxumaq üçün biz özümüzsənək olmalıyız?

Otto Richter kim idi?

Otto Richter Kölndən olan işçi, Almaniyada Kommunist Partiyasının (KPD) üzvü idi. O 1900-cü illərdə anadan olub (təqdim olunmuş mənbərlərdə təqdim olunmuş təqdimat qeyd olunmur). 1933-cü ildə Hitlerin hakimiyyətə gəlməsindən sonra kommunistlər qanunsuz olub. Otto qarşılıqlı işlər aparmaya davam edib: səyidlərini çap etdirmək, yəhudi yaxınlarına qələmə gizləmək, həbsxana qədər olan ailələrə pul toplamaq. 1943-cü ildə onun Gestapo tərəfindən həbs edilib. Suç layihəsi: "dövlət xidmətindən qaçmağa hazırlıq" (Vorbereitung zum Hochverrat). 13 mart 1944-cü ildə Halk Mahkəməsi (Volksgerichtshof) onu ölüm cəzasına məhkum edib. Cəza 11 avqust 1944-cü ildə Brandenburg-Görden həbsxanasında yerinə yetirilib.

Naciствodan "dövlət xidmətindən qaçmaq" nə anlama gəlirdi?

Naciствodan rejim "dövlət xidmətindən qaçmaq" mənasını absürdləşdirmişdir. Onlar yabancı radioyu dinləmək, fюрeri tənqid etmək, "Haił Gətler" ni qəbul etməmək və kommunist fəaliyyəti üçün mükafatlandırırdılar. Məhkumiyət çox vaxt ölüm cəzası idi. Otto Richter qarşıdakı düşmənə xidmət etməmiş, oğurlamamış, şпионaj etməmişdi. O yalnız rejimə razı deyilib. Bu da onu həyatından məhrum etməyə yetdi. 2026-cı ildə, Otto Richterin qayasını oxuduğumuz zaman, faşizmin inqilabçılığı qarşıdakı fikirləri cinayətə çevirmək kimi asanlığını görmək olar.

Qohumları necə tapıldı?

Çox illər Ottonun həqiqətini yalnız arxivçi bilirdi. 2024-cü ildə Kölndəki Naciствodan məlumat qeyd etməsi dövrü müzesi (NS-DOK) Avstraliyada yaşayan onun nəvəsi qardaşına tapıb. O cəremoniya üçün gəlib. Qadınla birlikdə Ottonun həbsxanadakı məktublərini gətirdi, o qələmlə yazılmış qəzet parçaları üzərində. Sonuncu məktubunda o yazıb: "Yox, ağla. Mən öz inandığım üçün edam edilənəm. Almaniyada sərbəst olacaq".

10 iyun 2026-cı il cəremoniyası

10 iyunun sabahı qısa bioqrafiya oxunub. Sonra qaya qəlibəyə qoyulub. Ottonun nəvəsi alman və ingilis dilində bir çıxışda olub: "O qavətlərli hero qələbə qazanmayıb. O adi bir adam idi, ki, danışa bilməzdi. Onun qayası unudulmamağı xatırlatmaq üçündir ki, danışmaq təhlükəlidir".

Alp klubu? Yox, amma...

Yozef Rosenbaumun tarixindəki kimi, Rikterin də heç bir cəmiyyətdə üzvü deyildi. Amma onun adı artıq şəhər xatirəsindədir. Yaxınlıqdakı gimnaziyanın məktəbləri qaya üzərinə himayə edib: o qayığını təmizləyəcəklər və hər il ölüm tarixi (11 avqust) üzərində gülər qoyacaqlar.

Bugün bu necə vacibdir?

2026-cı ildə, sağ qolu ekstremizmi Avropada yenidən qalxarkən, kimi Otto Richter kimi qayalar unudulmağın qarşısında qoruyucu aşıdır. Onlar xatırlatdırır ki, naciствodan müqavimət bir adamın "həcər" etməsindən başlayır, ki, bu adam həyatını verib. Amma onun fikri ölüməcə deyil.

Qaya nə qədər axtarılmalıdır?

Otto Richterə aid qarşılaşma qayası Kölndə, Kalscheurer Weg 29 ünvanında yerləşir (Kalscheurer Weg). Bu Lindenthal (Lindenthal) rayonunda yerləşir. Nəqil nöqtəsi "Kalscheurer Weg"dir. Yaxınlığında kiçik bir park var. Qaya yaşayış evinin qarşısında yerləşir. Kölndə olarsanız, vaxt ayırın. Qarşıdan düşün. Adını oxuyun. Xatırlayın.

Otto Richter azadlıq gəlməzdən ölüb. O rejimin edam etdiyi rejimi görməyib. Amma onun qayası yerinə yetirilib, qəlibəyə qoyulub. Qəlibə qoyulub, qəlibə qoyulub, qəlibə qoyulub. Amma insanlar bu adları oxuduqları qədər faşizm tamamilə məğlub olmur.

Permanent link to this publication: