Qədimiyyətlər dövründə meşə qorunması haqqında danışarkən, ilk başda cəlladlıqların, çəmənlərdən keçərək qorunmaq istəyən ağacçıları xatırlayırıq. Lakin var ki, digər, daha çox miqyaslı və sürətli qoruma qoşunuda var. Bu hava qüvvələridir. Qədimiyyət meşələr üzərində parıldıran samolətlər, helikopterlər və dronlar, əvvəlki xəbərdən xəbər tutaraq, qəzəblərə atılırlar və yanğınla mübarizə aparmaq üçün, yanğın bir min hektar kimi açılmadan, gözləmir. Ağac qoruma hava qüvvələri — bu yalnız texnologiyanın deyil, bir mədəniyyətdir, burada sürət və hündürlük, planetin qırğınlıqlarının qorunmasında əsas müttəfiqlər olurlar.
Meşələri qorumaq üçün hava qüvvələrinin istifadə olunması fikri təqribən bir əsr öncə yaranmışdır. 1932-ci ildə Muxkası rayonunda Moskva vilayətində A.M. Simskinin rəhbərliyi altında ağac tohumlarının hava səbilinə buraxılması və yanğınları hava yolu ilə kimya bombaları ilə qarşılaşdırmaq üzrə ilk təcrübələr keçirilmişdir. O zaman bu adımlar çox çəhrəydi, lakin o, bir sənayedə başlanğıc qoydu. Bugün ağac qoruma hava qüvvələri — bu Rusiyanın yeganə xüsusi xidməti, kiçik yerlərdə ağac yanğını monitorinq və qarşılaşdırmaq üçün təmin edir. O, ölkənin 44 regionunu əhatə edir, burada xüsusi quruluşlar və ağac qoruma hava qüvvələri bazaları yaradılmışdır[reference:2].
Ağac qoruma hava qüvvələri yalnız samolətlər və helikopterlər deyil. Bu, ciddi bir sistemdir, kiçiklərə uyğun göstəricilər, hava və qara qoruma, habelə müşahidə sistemlərini özündə cəmləşdirir. Bütün bu məlumatlar regional idarəxanalara yığılır, burada mütəxəssislər dəqiq vaxtda şərtləri qiymətləndirir və qərarlar qəbul edirlər. Bu, yalnız yanğın haqqında faktı qeyd etməkdən ibarət deyil, onun inkişafını prognozlamaq və qısa müddətliyyətli şəkildə qüvvələri təhlükəsizlikə yönəldmək imkanı verir.
Qədimiyyət qədimiyyət meşədə yanğın çıxanda, səkkizdən bir dəqiqə qalır. Və burada ağır hava qüvvələri qəzəblərə gəlir. Samolətlər-amfibiyalar Bе-200ЧС, böyük Il-76 və Mi-8, Mi-26 və Ka-32, yanğını mübarizədə əsas silah olur. Onlar yanğın mərkəzlərinə onlarca ton su tökür, ən çətində yerlərdə çalışırlar, burada qara texniki çatmaq mümkün deyil.
Ən böyük dünya helikopteri Mi-26, kiçik yoxdur. O, gündən bir neçə ton su tökə bilir. Qəzəblər zamanı həmçinin Müdafiə Nazirliyinin hava qüvvələri də yanğınla mübarizəyə qoşulur. Misal üçün, 2026-cı ildə ağac yanğınları ilə mübarizədə 10 helikopter və həmçinin onun kimi bir neçə Il-76 samoləti cəlb edilmişdir.
Lakin hava qüvvələri yalnız yanğını yatırmır — o həmçinin hava yaratır. Bəzi regionlarda, misal üçün Yaqutiyada, pilotlar yanğınları yağmura təbiiyyətən dəstək olmaq üçün hava yaratırlar. Həmçinin HMAO-da yanğını dayandırmaq üçün həmçinin qəzəblərə müraciət edirlər, kiçik qəzəblərə kömək edir və yanğının yayılmasını qarşısır.
Lakin meşədə hava qüvvələri su bombaları və yanğın şəkildə deyil. Bu, ən başda yanğınları əvvəllərdən başlayaraq tapmaq məşğuliyyətidir. Qədimiyyət qoruyucusu, hava yüksəldən, böyük əraziləri skan edir, tərənnümümlərin enməsi izləyir. Qədimiyyət qoruyucusu qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət qoruyucusu, qədimiyyət
© elib.ge
New publications: |
Popular with readers: |
News from other countries: |
![]() |
Editorial Contacts |
About · News · For Advertisers |
Digital Library of Georgia ® All rights reserved.
2025-2026, ELIB.GE is a part of Libmonster, international library network (open map) Keeping the heritage of Georgia |
US-Great Britain
Sweden
Serbia
Russia
Belarus
Ukraine
Kazakhstan
Moldova
Tajikistan
Estonia
Russia-2
Belarus-2