Magrib futbolunun müştəqiləri

Magrib (ərəbcədə "gün batışı") — Şimali Afrika: Marokko, Cənub-Şərqi Afrika, Tunis, Liviya, Mavritaniya. Bu regionda futbol — spordan çox bir həyat formasıdır. Burada özünü sahələrdə, Akcihan dənizində, Sahaрайn oazisində, Atrazın qarşısında topa toxunurlar. Marokkonun ÇM-2022-nin qeyri-adi yarımfinalına, habelə Cənub-Şərqi Afrikanın əvvəlki turnirlərdəki uğurlarına görə, dünya Magribə diqqət yetirib. Bu regionun müştəqilliyi nə qədərdir? Magrib ölkələri Avropa və Cənub-Şərqi Amerikaya yetişə bilər mi? Analiz edək.

Marokko: qalib, kiçikdən böyüyə

Marokko magrib futbolunun müəssisidir. 2024-cü ilin Afrika Millətləri Kuboku (CAN) finalında (Kot-d'Ivuarə məğlub oldular), ÇM-2026-nın seçmələrdə qələbə qazanmışdır. Müştəqilliyi: Məhəmməd VI-nin superakademiyasının (Hakimi, En-Nesiri kimi oyunçuları çıxardı) yaradılması, Avropada marokkan əsilli oyunçuların (Fransa, Niderland, İspaniya) cəlb olunması, 2030-cu ildə Marokko, İspaniya və Portuqaliyada keçiriləcək ÇM-nə qədər yeni stadionların tikintisi. 2030-cu ilə qədər Marokko özünü Afrikanın birincisi kimi qələbə qazanmaq istəyir. Hələ bu utopiya, ancaq inkişaf barizdir. 2026-cı ildə Marokko milli komandası FIFA-nın top-15-də yer alır.

Cənub-Şərqi Afrika: keçmiş qələblər və qaytarış haqları

Cənub-Şərqi Afrika 2019-cu ildə və 1990-cı ildə KAN-u qazanmışdır. Ancaq son illərdə milli komanda çəkişir: 2023-cü il KAN-da qrup mərhələsində çıxış etməmişdir, 2022-ci il ÇM-nə qatılmaqda müvəffəqiyət qazanmamışdır. Ancaq müştəqilliyi var. 2026-cı ildə komandanın başında yeni trenerdir (oğru oyunçu Cəməl Bellmadi getdi). Cənub-Şərqi Afrika Fransada qüvvətli diasporası var (Riyad Maraz, artıq yeni talantlar kimi Fərid Şaibi). Futbol federasiyası gənc akademiyalara investisiya edir. Əsas məsələ: liderlərin yaşlanması (Maraz 35 yaşında, Slimani bitirdi). 2000-ci illərin nəslinin lazımdır. Ancaq potensial böyükdir.

Tunis: stabillik və taktiki təcrübə

Tunis sonuncu dəfə 2022-ci ildə çempionat dünyasında iştirak etmişdir. Onların qüvvəsi — disiplin və taktiki hərəkətlərdir. "Kərfağan qarğa" milli komandası Maraz kimi ulduzları yoxdur, ancaq praktik oyun oynayır. 2026-cı ildə Tunis yeni trener təqdim etdi ( yerli trener), o qoruma və müdafiəyə endirimə çalışır. Məsələlər: az məhsuldarlıq (atıcı xəttində çatışmazlıq). Ancaq ev sahibliyi çempionatı (Tunis KAN-2027-ni qəbul edə bilər?) hələ yoxdur, ancaq planlarda. İnfrastruktur yenilənir. Tunis həmçinin bərabər fransız-braziliya təsiriyə endirimə çalışır.

Liviya: futbolun dağıntıları arxasında

Liviya iç səhər müharibəsindən keçmişdir, ölkə dağılmışdır, ancaq futbol ölümən qayıtmamışdır. Liviya milli komandası 2026-cı ildə FIFA-nın reytinqində 80-ci yerdədir. Müştəqilliyi qarışıqdır. İç çempionat zəifdir, legionerlər Misirdə və Tunisda oynayır. Ancaq gənclik küçələrdə trenirləşir, hətta oğur da var. Liviya sülhə gəlirsə, bu səviyyədə bir sıçrayış olabilər. Ölkə neftə malikdir, və pul sporta investisiya edilə bilər. Ancaq hələ Liviya potensial bir qarşıdurucu qalır.

Mavritaniya: qumda futbol

Mavritaniya Magribin ən gənc futbol ölkəsidir. 2019-cu ildə ilk dəfə KAN-da iştirak etmişdir. 2026-cı ildə milli komanda inkişaf edir: onda fransız və senegalizadər oyunçular var. Federasiya fiziki hazırlıq üzrə diqqət yetirir. Müştəqilliyi: KAN-da sabit iştirak etmək, daha sonra ÇM-ə çıxış etmək. Ancaq hələ uzaqda, ancaq dinamika müsbətdir.

Ümumi tendenslər: diaspora, akademiya və natualizasiya

Magrib ölkələri çiftdövlətliyi aktiv olaraq istifadə edir. Fransada, Belçikada, Niderlandda doğulan oyunçular tarixi vətənini seçirlər. Məsələrlər: Aşraf Həkimi (Madriddə doğulmuş, ancaq Marokko üçün), Riyad Maraz (Fransada doğulmuş, Cənub-Şərqi Afrika üçün). Bu, milli komandaların səviyyəsini yüksəldir. Həmçinin, öz akademiyalarını hazırlayan müstəqil akademiyaların sayı artır. Marokko və Tunisdə kənd yerlərində qəzetçilik proqramları var.

Infrastruktur və stadionlar

2030-cu il ÇM-nə qədər Marokko dünya səviyyəli stadionlar tikir. Tunis və Cənub-Şərqi Afrika da arenaları yeniləyir. Liviya və Mavritaniya pul çatışmazlığına malikdir, ancaq FIFA grant verir. 2026-cı ildə Cənub-Şərqi Afrikada "Nelson Mandela" stadionu açıldı (KAN finalını qəbul etdi). Tunisdə "Stad Olimpik" Rades yenilənmişdir. Infrastruktur inkişafın açarıdır.

Qadın futbolu

Qadın futbolu Magribdə erkən olmasına baxmayaraq, inkişaf edir. Marokko qadın akademiyası yaradılmışdır, Cənub-Şərqi Afrika və Tunisdə milli liqalar var. 2026-cı ildə Marokko qadın milli komandası ikinci dəfə ÇM-ə çıxış etmişdir. Tunis də ÇM-ə çıxış etmək üçün mübarizə aparır. Bu, təqipçilərin sayını genişləndirir və sponsorları cəlb edir.

Siyasi və iqtisadi çıxışlar

Liviyanın istikrarsızlığı, Cənub-Şərqi Afrika qarşısında qoyulan sanksiyalar (siyasi), federasiyaların korupsiyası (keçmiş rəsmilərə qarşı ittihamlar), massiv sporta investisiyanın çatışmazlığı — bunlar inkişafı tənəzzül edir. Ancaq futbol çox vaxt siyasi üzrə üstün olur. Məsələrlər: Marokko və Cənub-Şərqi Afrika, qapalı sərhədlərə baxmayaraq, nöqtəli ölkələrdə oyunlar oynamağa davam edir.

Gelecek: Magribin futbol markası kimi

2035-ci ilə qədər Magrib ölkələri çempionat dünya çempionatlarının play-off mərhələsinə çıxma bilər. Hazırda Marokko qələbəni qazanır. Tunis öz sahillərində hər hansı bir komandaya qalib gələ bilər. Cənub-Şərqi Afrika yenidən qayıdır. Liviya və Mavritaniya qeydə alınır. Əsas məsələ: talantları itirməmək, onları Avropaya buraxmamaq. Magribdə futbolun potensialı var, çünki xalq onu həyata keçirir. Burada cəldlikdə qalibliklər olacaq.

Permanent link to this publication: