İudaizm və onun insanlıq mədəniyyatına qarşı töhfəsi: monoteizm inqilabından modernədək

İntroduksiya: Mədəniyyət məktəbi kimi

İudaizmin dünya mədəniyyatına töhfəsi fundamental və paradoksal xarakter daşıyır. Nəinki nisbətən kiçik bir xalqın (bugün təxminən 15-16 milyon insan) dinidir, o, qərb və bir qədər də dünya mədəniyyətinin formalaşmasına nisbətən böyük təsir göstərmişdir. Bu təsir imperatorial ekspansiyadan və massiv təqibatdan deyil, güclü intellektual, etik və narativ inovasiyalarla həyata keçirilmişdir ki, bu da iki dünya dinləri – xristianlıq və islam tərəfindən və daha sonra laik elm tərəfindən öz ələ keçirilmişdir. İudaizm insanlığa sadəcə ritualların deyil, dünyanı, vaxtı, tarixi və insanlıq tərəfindən yeni bir operativ sistem təklif etmişdir.

Teoloqiko-etik inqilab: monoteizm, tarix və qanun

Ən dərin töhfə metafizika və etikada yerləşir.

Radykal monoteizm və tabiatın desakralizasiyası: Politeist və animist sistemlərdən fərqli olaraq, bibлейski yəhudi dininə tabiat transsendental və şəxsi, etik istiqamətlənmiş Tərəfindən yaradıcı elan edilmişdir. Bu, "dünyanın məxluqatdan çıxarılması" (M.韦伯ə görə): tabiat artıq kaprisli ruhlarla məlum olmayıb, insan məsuliyyətinin sahəsi olub. Bu, elmin və dünyaya rasionallıq tərəfindən yanaşmaq üçün mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mövqedənən mö
© elib.ge

Permanent link to this publication: