Христиан діаспорасында Rəsmi bayram: Orta Asiyada müsəlman və sekülarist postsovyet ölkələrində xristianlıq və mədəni birləşmə

Ötürücü: Xristian dünyasının periferiyasında bayram

Orta Asiyada xristian cəmiyyətləri (Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Təjikistan, Türkmənistan) üçün Rəsmi bayram (Qədim Yeni Yil) — diasporalı azlıqların fəxri bir fenomenidir, bu azlıqlar müstəqil bir müsəlman və ya sekülarist postsovyet ölkəsində yaşayır. Bu cəmiyyətlər bir-birindən fərqli və əsasən: 1) XIX-XX əsrlərdə köçürülənlərin nəsləri olan etnik ruslar, ukraynalılar, belaruslar; 2) xristianlığı qəbul edən yerli xalqlar (məsələn, bir hissə kazaklar, özbəklər); 3) slavyan ölkələrindən gələn müasir işçi köçənləri. Onların Rəsmi bayramını qeyd etməsi — pravoslav kanonunun (çünki əksəriyyəti pravoslavdır) sovet laik tənəzzülü, yerli tənzimləmələr və dini dayanışlıq praktikalarının qarışığıdır.

Reliqiyəvi kontekst: Moskva Pətraktatı ilə izolasiya arasında

Ölkə regionunun xristianları əsasən Rus Pravoslav Kilsəsinə (Moskva Pətraktatı) mənsubdur, bu kilsənin eparxiaları ölkədə hər yerdə fəaliyyət göstərir. Ancaq onların vəziyyəti ölkələr arasında fərqlənir: Qazaxıstan və Qırğızıstanda nisbətən azadlıq, Türkmənistanda isə qətiyyətli məhdudiyyətlər (Təjikistan və Özbəkistan, burada cəmiyyətlərin qeydiyyatı çətindir).

İbadət: Əsas hadisə — 6 yanvar sabahı Vasili Qreatkinin liturqiyası, o cümlədən 6 yanvar (yuliyan tarixi) keçirilir. Lakin 7 yanvar bütün ölkələrdə iş günü (Qazaxıstanda istisna), çox sayda insan üçün qələbdən ibadət çətindir. Bu səbəbdən əsas xidmətlər 6 yanvar axşamına keçirilir, bu da Rəsmi bayramın (6 yanvar) əsasən qələbə günü kimi, deyil ki, bayram günü kimi qəbul edilir. İzolasiya edilmiş kəndlərdə rahib bir neçə ayda bir gəlir və bayram müəyyən olaraq ev içində qeyd edilir.

Post: 6 yanvarın bir günlük çət qələbdən daha qələbəli olunur, bu da inkonfessiyalı mühitdə din id diası ifadəsidir. Evdə bu gün ət qida olmaması — əhəmiyyətli simvolik bir addım.

Qida: Post qida stolunun yerli realitetlərə uyğunlaşması

6 yanvarın rəqəmsal yeməyi ("Rəsmi bayram") strukturu qorunur, lakin məhsullar uyğunlaşdırılır.

Küttü (soçivo, kolivo): Risi — əsas yerli bitki, deyil ki, pambıq və arpa —dən hazırlanır. Ona nar, uruk, yerli yarpaqlar və məd şəkər əlavə olunur. Bu — mədəni köçürmənin parçalanan nümunəsidir, rəqəmsal yemək yerli məhsullarla dolu olur.

Взвар (узвар): Quru meyvədən kompot — regional mədəniyyətə ən yaxşı uyğundur. Quru nar, uruk, nar, alça və ayva istifadə olunur.

Post yeməkləri: Rusiyanın truyềnli balığı (qızıl qarət, qarət) yerinə çox da yaxşı yaxın olan çay axarı balığı və yerli meyvələr (qarğıldır, lüki, kartof, kələmir) daha çox istifadə olunur, bu da qızğın və ya salat şəklindədir. Qablar nəmən yerinə noxor və çəvəz yerinə də istifadə olunur.

Çörək: Müəyyən olan post çörəkləri və piroqları. Qazaxıstan və Qırğızıstan kəndlərində "soçevniklər" — piroqlar, formada məntiqi manti və samusun xatırladır, lakin post başlıqları ilə.

İlginli fakt: Bəzi ailələrdə Özbəkistan və Cənub Qazaxıstanda küttü ilə yanaşı, qarğıldır və narla qarğıldır (qədimən etnik xalqlar) qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır və narla qarğıldır qədimən qarğıldır
© elib.ge

Permanent link to this publication: