ÇalışmaQanlı: Çalışma bu günah deyil, bir vəzifədir: Çalışma bu günah deyil, bir vəzifədir

Modern dünyada «çalışmaQanlı» sözü çox vaxt diaqnoz kimi səslənir. Onu təəccüblə, mənfiyyət və ya rəğbətlə deyil, təəccüblə deyil. ÇalışmaQanlıları psixoloqlara göndərilir, onlara «istirahət etməyə» və «həyata dəyirnəmək» məsləhətləri verilir. Amma, belə ki, biz səhv edirikmi? Belə bir etiketin ardında yalnız bir təkrarlı həll yox, sənən gördüyün hər şeydən də böyük bir zövq var deyilmi? Çalışma bu sənən özündən qaçmaq üçün deyil, özünü tapmaq üçün bir vasitə mi? ÇalışmaQanlılarını bir xəstək deyil, bir işdən zövq tapmış bir adam kimi görməyə çalışaq. Onlar digərlərinin istirahətlərdə, hobbilərdə və mənzərələrdə axtardığı zövqi işdə tapırlar.

Əlaqə hədiyyəsi: iş bu günah deyil, dialoqdur

ÇalışmaQanlısını tükənmiş işçidən fərqləndirən ən əvvəlki şey onun iş ilə əlaqəsi qalib. O yalnız «tapşırıqları yerinə yetirir», o işlə məhdud bir dialoqda olur. Proqramist kodu dinləyir, yazıçı mətni dinləyir, həkim isə xəstənin cismani vəziyyətini dinləyir. Bu metafor deyil — bu xüsusi diqqət vəziyyəti, bu işin alət olmaması, həyata çevrilməsi. Bu insan saati görməklə iş gününün sonuna qədəm atmaq istəmir, çünki onun içki ritmi proses ritmi ilə ümqişidir. O «çalışmaq məcburiyyəti»ndən məhrum olmur, çünki o çalışmaqdan qələbə qazanır.

Bu qələbə — nadir bir hədiyyədir. O xarici stimullardan deyil, işlə içki səslənmədən yaranır. ÇalışmaQanlısı mərasim yaxud pul üçün yürüş etmir (hətta bu ərzaqlı bonus ola bilər). Onun mükafatı — prosesdir. O bir musiqiçisi kimi səhnədə oynamır, musiqi üçün oynayır. Bu mənada ÇalışmaQanlısı «istirahət etməyə bilən adam» deyil, işdən istirahət edən adamdır.

Bu qələbə — nadir bir hədiyyədir. O xarici stimullardan deyil, işlə içki səslənmədən yaranır. ÇalışmaQanlısı mərasim yaxud pul üçün yürüş etmir (hətta bu ərzaqlı bonus ola bilər). Onun mükafatı — prosesdir. O bir musiqiçisi kimi səhnədə oynamır, musiqi üçün oynayır. Bu mənada ÇalışmaQanlısı «istirahət etməyə bilən adam» deyil, işdən istirahət edən adamdır.

Bu qələbə — nadir bir hədiyyədir. O xarici stimullardan deyil, işlə içki səslənmədən yaranır. ÇalışmaQanlısı mərasim yaxud pul üçün yürüş etmir (hətta bu ərzaqlı bonus ola bilər). Onun mükafatı — prosesdir. O bir musiqiçisi kimi səhnədə oynamır, musiqi üçün oynayır. Bu mənada ÇalışmaQanlısı «istirahət etməyə bilən adam» deyil, işdən istirahət edən adamdır.

Ström və unudulma: nə vaxt necə yox olur

Psixoloqlar tam tərkibatlı fəaliyyət vəziyyətini «ström» adlandırırlar. Bu vaxtın yox olması, özüni unudmaq, hərəkətin təbii və asan olmasına bənzəyir. ÇalışmaQanlısı həyatiyyətində çox vaxt strömda yaşayır. Onun üçün «çalışmağa məcbur olmaq» probleminin yox olması səbəb olmur — o sadəcə təsir görməkdən qələbə qazanır. Bu qaçmaqçı deyil, həyatiyyətin tamlığıdır.

İyidir ki, ÇalışmaQanlıları çox vaxt sevgi ilə məşğul olan insanlarla eyni hisslər yaşayır. Fərq bunda yatır ki, onların hobbisi onların professionallığı ilə ümqişidir. Onlar işdən qaçmaq axtarır deyil, çünki iş özü qədər də qaçmaqdır. Onlar işdən özünü həyata qaytarır. Dərsləyən bir müəllim ən çoxunun bir qaydasını açıb, hər dəfə yeni sözlər tapır. İnşaatçı standard qayalıqları layihələşdirir, onlarda mənzərə tapır. Bu zövq yenicilikdən deyil, dərinlikdən gəlir.

Təhsil kimi əllik: yaradıcılığın qələbəsi

Təhsil və yaradıcılıq arasındakı əsas fərqlərindən biri bukdir. Təhsil qüvvət tələb edir, yaradıcılıq isə ilham tələb edir. Amma ÇalışmaQanlısı üçün bu sərhəd silinmişdir. O ilhamı gözləmir, o ilhamı çağırır. Onun günlük işi yaradıcılıq aktıdır, hətta bu xarici görünüşdə qayda deyil. Poxtaçı bir neçə il eyni yeməyi hazırlasa da, ilk dəfəki kimi tələsikliqlə hazırlayır. Müəllim bir qaydanı açıb, hər dəfə yeni sözlər tapır. İnşaatçı standard qayalıqları layihələşdirir, onlarda mənzərə tapır. Bu zövq yenicilikdən deyil, dərinlikdən gəlir.

ÇalışmaQanlısı təkrarlanmadan qorxmaz, çünki o bilir ki, ən sıx işdə də yeni bir şey açmaq mümkündür. O öz işini bir mətn kimi görür, hər gün yeni mənasını tapa bilər. Və bu axtarış, bu professionallıq içindəki daimi hərəkət onun qələbəsinə gəlir.

Məsuliyyət kimi azadlıq

ÇalışmaQanlısının paradoksu bukdir ki, işdən olan bağımlılığı onu azad edir. O rəhbərin fikrindən asılı deyil, çünki motivasiyası içki. O xarici şəraitdən asılı deyil, çünki işi onun dünyasıdır. O pulu, statusu, hətta ofisi itərsə də, iş qabiliyyəti ilə qalır. Bu ona qaydaya çəkiliş hissi verir, bu çoxları pul və sosial əlaqələrdə axtardığımız sabitlikdir. Onun üçün məsuliyyət — məcburiyyət deyil, hüquqdur: hüquq olaraq faydalı olmaq, reallikdə təsir etmək, bir şey yaradmaq üçün hüquq.

Bu azadlıq yüksək səviyyəli bilinc tələb edir. ÇalışmaQanlısı müəyyən etməlidir ki, həqiqi yorğunluq lənətindən fərqlənsin, istirahətə ehtiyacın olmasından qorxmaqdan başqa bir şeydir. Və əgər o bu balansı qura bilərsə, o yalnız effektiv bir işçi deyil, həm də öz vəzifəsi ilə həmrəylikdə yaşayan bir adam olur.

Qələbənin nəticəsi və bağımlılığın başlanğıcı

Təbii ki, ÇalışmaQanlılığın qarşılıqdar tərəfi də mövcuddur. ÇalışmaQanlılıq həyatdan, münasibətlərdən, özündən qaçmaq forması ola bilər. Bu halda bu zövq deyil, bağımlılıqdır — alkoqol və oyun bağımlılıqları kimi. Fərq bunda yatır ki, səhih ÇalışmaQanlısı lazımlı olanda dayanmaq və digər həyatiyyət sahələrinə keçmək qabiliyyətindədir. O qələbəni itirmək qorxusundan qorxmur, çünki onun içki qələbəsidir.

Problem işin yeganə mənası mənbəyi olaraq başa düşüləndə başlayır. Bu vaxt o qələbəni itirməz və narkotikə çevrilir. Lakin bu ÇalışmaQanlılıq kateqoriyası haqqında deyil, bir adamın özü ilə itqal olmasından bəhs edir. Səhih ÇalışmaQanlılıq variantında ÇalışmaQanlısı öz işini tapmış və ondan ayrılmaq istəməyən adamdır.

Bu qələbəni tapmaq

P Pozitiv mənada ÇalışmaQanlılığı yaratmaq mümkün deyil. Bu üçün yalnız öz işini tapmaq yox, onda yaşamaq da tələb olunur. Amma hər kəs sınaq edə bilər: həyatiyyəti işdən və digər hər şeydən ayrı tutmaq, hər bir işdə mənasını axtarmaq və prosesdən zövq almağı öyrənmək. Bu daha çox işi çox işləmək demək deyil. Bu daha çox işi başqa şəkildə, maraq, ciddiyyətlə, anlamaq və daha yaxşı etmək istəmək deməkdir.

Belki ÇalışmaQanlısının qələbəsi buqələbə deyil, bu yoldur. Bu vəziyyət işin məcburiyyət olmaması, səyahətə çevrilməsi. Və əgər sən işdə vaxtın necə keçdiyini hiss edirsən, evə gələrkən yorğun deyilsən, o qələbə ilə tanış olursan. Yalnız özünü bu vəziyyətdə saxlamaq qərarında olmaq qərarında ol.

Son söz

ÇalışmaQanlılığın qələbəsi perərət və tükənmişlikdən deyil, işin özünü həyatiyyətin bir hissəsi kimi görməkdən, onun zəminindən, hər günlük tapşırıqlarda sanat tapmaq, rütiqdə ritm tapmaq, iş ilə əlaqədə daha çox enerji qazanmaqdan ibarətdir. Və belki də bu qələbəni hər kəsin axtaracaq — işdən qaçmaq yerinə işin dərinliyindən.

Permanent link to this publication: