Miqran və immiqrant: məntiqi hərəkətlərin kontekstdə təsnifatı

Introduksiya: Dünya miqyasında hərəkətlərin semiotikası

Qlobalizasiya və əhalinin hərəkətliliyinin artması dövründə, insanların hərəkətlərini təsviyyə edən terminologiya, yalnız dil və mədəniyyət sahəsində deyil, həmçinin sosial-politika sahəsində də əhəmiyyət qazanır. «Miqran» (migrant) və «immiqrant» (immigrant) terminləri, hər kəs tərəfindən sinonim kimi istifadə edilir, lakin elmi müzakirə və hüquqi sahədə müxtəlif mənasi daşır. Onların fərqləri müşahidəçinin nəzəriyyəsi, hüquqi status və hərəkət edən şəxsin niyyətlərinə əsaslanır. Bu terminlərin qarışdırılması, araşdırmalarda terminoloji qarışıklıq yaratmağa, necəsiz migrasiya siyasəti qurulmasına və sosial stereotiplərə səbəb ola bilər.

Etimologiya və əsas təriflər: başlanğıc nöqtəsi

İki sözün kökü latın dilindəki «migrare» — hərəkət etmək, köçmək ifadəsinə qayıdır. Qoşmalar, müəyyən bir nöqtədən olan vektoru təyin edir.

Miqran (lat. migrans — köçən) — ümumiyyətləv, növ terminidir. Bu, yerinəli (ya da uzunmüddətli) məkanını dəyişən şəxsi təsviyyə edir. Hüquqi sərhədlər və ya dövlət sərhədlərini keçən şəxslər miqrantdır. Anahtar ifadə — hərəkət faktı. Miqrantlar, həm daxili (ölkədən ölkəyə keçən), həm də beynəlxalq miqrantlar olurlar.

İmmiqrant (lat. immigrans — yerləşən, *im-* prefiksi ilə — «daxil, içəri») — məhdud, məqsədlidir. Bu, hərəkət etmək üçün ölkənin hərəkətini təsviyyə edir. İmmiqrant — bu, bu ölkəyə müntəzəm və ya uzunmüddətli məkanə gələn şəxsdir. Kontekstdən asılı olaraq (o ölkəyə?) sözdə mənasi itir.

Beləliklə, hər bir immiqrant miqrantdır, lakin hər bir miqrant müəyyən ölkə üçün immiqrant deyil.

Əsas fərqlər oxları

Əhatəni bir neçə müstəqil osə ilə keçirə bilərik:

1. Perspektiv (nəzəriyyə) osı:

Miqran: Nətral, iki tərəfli termin. Hərəkət prosesini A nöqtəsindən B nöqtəsinə qədər mərkəzə alır. Başlanğıc və hədəf ölkələri simmetrik təsviyyə edilir.

İmmiqrant: Tək tərəfli termin, qəbul edilən ölkədən içəri baxış. Misal olaraq, Almaniyaya köçən Ukraynalı, müstəqil yaşayış haqqı qazanmış bir immiqrantdır. Ukraynada bu şəxs — xorijçi (prefiksi ilə — «çıxan, xaricə»), yəni çıxan.

Horijant — sistemdə lazım olan üçüncü elementdir. Bu, başlanğıc ölkədən olan baxışdır.

Misal: Rusiyalı bir vətəndaş Kanadaya müstəqil yaşayış üçün köçür.

Qlobal cəmiyyət və migrasiya araşdırıcıları üçün o — beynəlxalq miqrantdır.

Kanada üçün o — immiqrantdır.

Rusiya üçün o — horijantdır.

2. Hüquqi status və niyyətlər osı:

Miqran: Daha geniş mənasına malik olan bir termin və müxtəlif statuslu qrupları özündə əhatə edə bilər: işçi miqrantları (gərgin işçilər), məhbusatlar, köçənlər, sığınacaq axtarıanlar, qanunsuz miqrantlar, tələbələr. Anahtar kritерий — yerinəli məkanın dəyişməsi, deyil ki, nəqil məqsəd və sənədlər.

İmmiqrant: Çox vaxt məqsədlili hərəkət və uzunmüddətli və ya müstəqil məkanə gəlmək nəzəriyyəsini nəzərdə tutur və əsasən, müştəqil statusun əldə edilməsi (ikili icazə, müstəqil yaşayış, vətəndaşlıq) ilə bağlıdır. Bir çox ölkələrin cəmiyyət tərəfindən «immiqrant» ifadəsi, qanuni inteqrasiya prosesləri ilə əlaqədar olaraq müsbət işarələnir.

3. Vaxtımsızlıq osı:

Miqran: Vaxtımsız (səzon işçisi) və ya müstəqil ola bilər.

İmmiqrant: Əsasən, uzunmüddətli və ya müstəqil perspektiv nəzərdə tutur. Üç ay müddətində işləmək üçün gələn bir insan — miqrantdır, lakin qəbul edilən ölkə üçün onun hərəkəti müstəqil işçi miqranti olaraq qəbul edilmir, müstəqil işçi miqranti olaraq qəbul edilir.

Kontekstual yük və siyasi konnotasiyalar

Fərqlər çox vaxt yalnız semantik deyil, həmçinin ideoloji xarakter daşır.

«Miqran» mediya və siyasətdə: Son onilliklərdə Avropa və Rusiya hökumətində «miqrant» (özellikcə «qanunsuz miqrant») termini, çox vaxt insanların niyyətləri və nəqil statusu aydın olmayan axınları təsviyyə etmək üçün istifadə edilir. Bu söz problematikası, anonymliyi və massiv hərəkətlərin xarakterini daşır.

«İmmiqrant» klassik imigrasiya ölkələrində: ABŞ, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya kimi ölkələrdə «immiqrant» termini, tarixi olaraq qurulmuş, çox vaxt müsbət işarələnən bir mənasına malikdir və milliyet təcridi əsasında yatan bir mənasına malikdir («immiqrant milliyəti»). Bu ifadə, bilinçli seçim, qəbul edilən proses və ölkənin inkişafına qədər daxil olur.

İyidir fakt: Qlobal Nazirlik və beynəlxalq təşkilatlar statistika və analitik üçün ümumi termin «milli miqrant» (milli miqrant) istifadə edirlər, onu bir ildən artıq özünün normal yaşayış ölkəsini dəyişən bir şəxs kimi təsviyyə edirlər. Bu, məlumatları birləşdirməyə və «immiqrant/horijant» ifadəsinin anlaşılmazlığını qarşısına almaq üçün imkan verir.

Məqsədlər üçün misallar

Suriyalı məhbusat Almaniyada.

Miqran: Evet, o beynəlxalq hərəkət etmişdir.

Almaniyada immiqrant: Hələ o müstəqil məhbusat statusunu qazanmadı, onun belə adlandırılmaması olar. Qədər ki o, müstəqil yaşayış haqqı qazanır və qalır, onda immiqrant olacaq.

Suriyada horijant: Evet.

Fransız mühəndisi, Yaponiyada 2 illik müqavilə bağlayan.

Miqran: Evet, beynəlxalq işçi miqranti.

Yaponiyada immiqrant: Xeyir, onun niyyətləri və statusu müvəqqəti olduğuna görə, o qəbul edilən ölkə üçün immiqrant deyil, müvəqqəti işçi miqranti hesab edilir.

Fransada horijant: Vaxtımsız çıxan.

Özbəkistan vətəndaşı, Rusiyada yaşayış və iş haqqı qazanmış.

Miqran: Evet (işçi miqranti).

Rusiya üçün immiqrant: Rusiya hüquqi aktları və discourse-də bu ifadənin qurulmuş bir tarixi ənənəsi yoxdur. Onu çox vaxt «miqrant» və «xarici işçi» adlandırırlar, lakin əslində (uzunmüddətli yaşayış) o immiqrant mənasına uyğundur.

İnzibat: Kontekst mənasının hökmdarı

Bu cür, miqrant və immiqrant arasındakı fərqlər, yalnız dil növhəsi deyil, həmçinin insan hərəkətlərini təsviyyə edən çətin koordinat sistemində ifadə edilir.

Miqran — bu, zərif ifadə olan bir termin. O, hadisəni — hərəkəti təsviyyə edir.

İmmiqrant — bu, perspektiv ifadəsi olan, sosial-hüquqi və müəyyən olan bir termin. O, gələn şəxsin qəbul edilən cəmiyyətlə arasındakı münasibəti təsviyyə edir, çox vaxt inteqrasiya və nəqil statusda ifadə edilir.

İstifadə edilən terminin seçimi bilinçli olmalıdır. Akademik araşdırmalarda, hərəkətləri təsviyyə edən, «migrasiya» və «miqrantlar» terminləri daha uyğundur. Siyasət və mediyada, öz ölkəsinin inteqrasiyası, vətəndaşlıq və sosial siyasəti barədə danışan, «imigrasiya» və «immiqrantlar» terminləri daha dəqiqdir. Bu fərqlərin anlaşılması, global çıxışlara daha dəqiq analiz etməyə imkan verir, qanunların qurulmasına və publik debatlarda ciddiyyətə malik olmağa imkan verir, bu da modern dünyanın ən əhəmiyyətli hadisələrindən biri barədə debatları asanlaşdırır.

Permanent link to this publication: