Ən məşhur qadın uçuşçu: cəmiyyət qəffasından keçərək hava üzərində qırılma

Aviasiya tarixi — yalnız texnologiya tarixi deyil, həm də ötürülmə tarixidir. Qadın uçuşçular həmişə hava üzünə cəhd ediblər, cəmiyyətin qarşıdurğusu, cinslik tənqidi və qanuni qəffalarla üzləşiblər. Onların uğurları yalnız idman olmayıb, həm də dərin elmi-sosial məna daşıyır, ki bu, məkan tənqidi, reaksiya və kompleks sistemləri idarə etmə qabiliyyətinin cinsdən asılı olmadığını sübut edir.

İlk keşflər: samolətin zəifliyi və ruhun qüvvəti

Baronesa Raymonda de Laroche (Fransa) — 8 mart 1910-cu ildə dünyanın ilk qadın uçuşçusu olaraq pilot lisansı aldı (FAI-nin 36 nömrəli sənədi). Onun yolu bu dövrə xas idi: keçmiş aktrisa, o, aviasiya ilə aviasiyaçı Şarl Vuazen ilə tanışlıqdan sonra maraqlandı. Laroche yalnız uçuş ediblər, həm də aviasiya şousunda iştirak edib, hündürlük rekordları qoyub (1919-cu ildə 4800 metrə qaldı) və 1919-cu ildə sinayat sınağı zamanı ölərək, aviasiya tarixindəki tragi-geroiqrafik dövrün simvolu olub.

Harriet Quimby (ABŞ) — ilk amerikan qadın uçuşçusu (1911) və ilk qadın, La-Manş boğazını keçib (16 aprel 1912-ci il). Onun boğaz keçidi "Titaniq" qəzası ilə təbii olaraq qarşılanmadı, bu səbəbdən bu hadisə mediya tərəfindən az diqqət çəkdi. Quimby həm də yetkin jurnalist idi, aviasiya populyarlaşdırıb. Onun ölümü uçuş şousu zamanı istiqamətsiz samolətdən düşüb, uğurlu uçuşdan yalnız üç ay sonra baş verib.

Bu erkən uçuşçular zəif aviasiya aparatlarında işləyiblər. Onların uçuş sənəti balans hissi, yerə baxmaq və aerodinamikanın intuiativ anlayışına əsaslanırdı. Onların ölüm xəritəsi çox yüksək idi, bu da hər bir uçuşun ən çox şücaətli şəxsi cəsarət olduğunu göstərir.

Rekordçular və tədqiqatçılar: olasılıqların sərhədlərini genişləndirmək

Ameliya Erhart (ABŞ) — 1937-ci ildə cirkovosvetlik uçuş cəhdindən xəyyam qalmış ən məşhur qadın uçuşçu, onun ölümü hələ də insanların diqqətini cəlb edir. Ancaq onun elmi mənası başqa yerdədir. Erhart yalnız cəsarətli bir insan olmayıb, həm də qədim bir tədqiqatçı-praktik idi. Qadınlar arasında ilk olaraq:

14000 fut (1922) hündürlüyə qaldı.

Atlantik boğazını keçib (1928-ci ildə ilk dəfə səhifədə, 1932-ci ildə solo)

ABŞ-nin təqdimatında qeyri-ənənəvi transkontinental uçuşu həyata keçirdi (1932)

Ona aviasiya naviqasiyasının inkişafına, hündürlük avadanlıqlarının sınağına və ticarət aviasiyasının təşviqinə kömək etdi. Onun uçuşları tək qeyd edilib və mühəndislər və qapıçılar üçün qiymətli material olub.

Marina Popovich (SSRİ) — 1-ci sinif sovet uçuşçusu, polkovnik, 101 dünya rekordunun sahibi. Onun karyerası uçuş işinə elmi-inzibati yanaşmanın nümunəsidir. O, reaktiv samolyotları (MiG-21, Su-9 və s.) sınaq edib, sürət və hündürlük rekordları qoyub. 1965-ci ildə "Ruслan" samolyotunu (Tу-104 modifikasiyası) pilotlayaraq, bu samolyotla səs sürətini keçən ilk qadın uçuşçularından biri olub. Onun işi mühəndislərə cənab verən məlumat verib.

Milli uçuşçular: döyüş effektivliyi və taktiki yeniliklər

Qırmızı Qələbə müharibəsi qadın uçuşçuların döyüş əməliyyatlarında massiv iştirak etdiyi bir dövr oldu.

586-cı müdafiə uçuş qoşunları — dünyanın ilk tamamilə qadın tərkibli müdafiə uçuş qoşunları, onları Marina Raskova qurub. Qadın uçuşçular Yak-1 və Yak-9 ilə qədim əhəmiyyətli obyektləri qoruyub, bombardırmalara qoşulub. Lidia Litvyaq tarixdə ən çox uçuşçu olan qadın müdafiəçi olub, 11 samolyotu özü, 3-ü qrupda düşürüb. Onun döyüş sənəti və qarşıdurmağı qəbul edən tənqidi, qadınların hava döyüşünə qabiliyyətsiz olduğunu haqqında olan hekayələri rədd edib.

46-cı qvardiya gecə bombardırmaları qoşunları ("Gecə qadınları") — hərbi tarixdə unikal bir hadisə. Qadın uçuşçular Po-2 samolyotları ilə 23 000-dən çox döyüş uçuşu həyata keçirib. Onların taktikası hesabatlılıq və psixoloji təsirə əsaslanırdı: təyyarəni qarşısına qoyub, bombaları atmaqdan əvvəl motoru qapalı saxlamaq. Qoşun minimum texniki resurslarla maksimum effektivliyə nail olub.

Valentina Qrizodubova — yalnız qoşun komandiri deyil, həm də SSRİ-nin ilk qadın Qəhrəmanlarından biri (1938), bir neçə dünya məsafəsi rekordunu qoyub. Müharibədə Avidünya Uçuş Qoşunlarının 101-ci qoşununu komandirlik edib, düşmənin dərin cənubunda təhlükəli gecə uçuşları aparıb.

Modernlik: kosmosdan aviaqon qabinasına qədər

Sabиха Qökcən ( Türkiyə) — dünyanın ilk qadın müdafiə uçuşçusu (1936). Mustafa Kemal Atatürkün qəbul qızı olan o, Türkiyənin modernləşməsinin simvolu oldu. 8000 saat hava üzündə qaldı, 22 növ samolyotu sınaqladı, döyüş əməliyyatlarına qatıldı. Onun karyerası dövlət layihəsinin bir hissəsi idi, ki bu layihə qadınların yüksək texnologiya sahələrinə təyin edilməsini təşviq edirdi.

Eləna Kondrakova (Rusiya) və Samantha Kristoferetti (İtaliya, ESA) atmosferdən kosmosa keçidə təmsilçilərdir. Kondrakova — kosmonavt, "Mир" stansiyasında iki uzunmüddətli uçuşu həyata keçirib. Kristoferetti, İtaliya Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş hücumçu uçuşçusu, qadınlar arasında ən uzun məhdud kosmik uçuşu (199 gün) qeyd edib və ilk qadın MİKSS komandiri olub.

Bu gün qadınlar hava qərətçilər, beşinci nəslə məxsus hücumçu samolyotları sınaqlayır və ən böyük aviaqonların qapıçıları kimi rəhbərlik edir. Hələ də, onların sənətindəki faiz azdır (ticarət pilotlarının 5-7%), lakin onların mövcudluğu artıq normal olub.

Elmi və sosial nəticə: Qadın uçuşçuların tarixi — bu, genişmiqyaslı təbiət təcrübəsidir, ki bu, aşağıdakıları sübut edir:

Fizioloji qabiliyyət: qadın orqanı perqidələr, qeyri-ağırlıq və hronobioloji dəyişikliklərə uğurla adapte olub.

Kognitiv bərabərlik: məkan tənqidi, operativ tənqidi və pilotaj qabiliyyətləri cinsdən asılı deyil.

Sosial-kültüralı qırılma: hər bir bu qadın stereotipləri pozub, gələcək nəsillər üçün peşəvi imkanları haqqında mənərləri genişləndirib.

Onların qatqısı — "qadın" rekordlarına yox, aviasiya elmi, texnologiyası və insan fəaliyyətinin ümumi inkişafına aiddir. Onlar göstərdilər ki, hava cinsdən asılı deyil.

Permanent link to this publication: