Владимир Высоцkiyin Dünyası: Poet, ki qədimə ilə \"sən\" danışırdı

O dissident deyildi, ancaq xaricə buraxılmırdı. O siyasətçi deyildi, ancaq ölkənin hamısı onu dinləyirdi. O profet deyildi, ancaq şeirləri çoxların qiymətləndirdiyi müəyyən də qiymətli nəzərlərə malik idi. Vladimir Высоцki — ağır səslə sözlərini çıxaran insan, digərlərə tək səsə danışmağı qələbə çıxardan. Onun dünyası sovet həyatının dünyası idi, ancaq onda bugün öyrəndiyimiz gələcəyin izləri çıxırdı. O azadlıq haqqında yazırdı, qadağa altında idi. İçki məcburiyyətində, qeyri-mümkün idi. Seçim haqqında, qəribə qədimdə idi. Ancaq onun poeziyası yalnız dövrün sənədi deyil, həm də bugünə malik canlı dialoq.

Onun yaşadığı dünya: sovet realiyyəti fon və qəhrəman

Высоцki abstraksiyaya çıxırmırdı. Onun qəhrəmanları: şofərlər, alpinistlər, cinayətkarlar, hərbi qulluqçular, dənizçilər, həkimlər. O gördüyünü və eşidən yazırdı. Ancaq həyatın təqdimatlı detalları arxasında hər zaman seçim draması dururdu. Onun \"Koni privileged\" mahnısı yalnız atalar haqqındadır. Bu, həyatın boyu getmək üçün cəhd edən, ancaq necə dayanacağını bilməyən insan haqqındadır. Onun \"Vəliklər\" mahnısı yalnız hayvanlar haqqındadır. Bu, cəmiyyətdə qeyri-qəbul edilənlərə qarşı qarşıdurmaq haqqındadır. Onun dünyası hər zaman sərhəddədir: doğru və yalan arasında, həyat və ölüm arasında, azadlıq və həbsxanə arasında. Və bu sərhəddlik onun poeziyasını canlı edir.

Высоцki təsvirləri: vaxt və insanın anlaşılmasının açarı

Poetin təsvirləri sadəcə metaforlar deyil. Onlar nəinki arxeqiplerdir. \"Qəribə çərçivə\", \"şaquli\", \"banyka po-belomu\", \"parus\", \"tsirkdə intihar\". Hər birində tam bir fəlsəfə var. \"Şaquli\" yalnız alpinizmdir, ancaq hər şey horizontal olan, dəstək olmayan dünyada qalmaq yoludur. \"Qəribə çərçivə\" — bu, səninə göndərilən və sən sərbəst qalmaq istəsə də səninə gedən bir hökmdür. \"Banyka po-belomu\" — bu, dünyanın qarşısında təmizlənmək, dünyanın qarşısında təmizlənmək cəhdidir. Высоцki həyatın metaforası ustası idi: o adi bir şeyi alır və onu simvolla edirdi. Və bu onun şeirlərini əlaqəli və dərin edirdi.

Onun gördüyü: həqiqətən qiymətli müəyyən

Bugün biz Vysoçkinin bir qədər öndə olduğunu görürük. O total monitoring haqqında yazırdı, \"bir-birinə şikayət edən\" insanlar haqqında yazırdı — və bu qədim digital kontrollün dövründə realitiyyətə çevrildi. O \"massiv psixoz\" haqqında danışırdı — və biz onu sosial şəbəkələrdə görürük. O hər hansı bir insanı həbsxanədən yox, \"dövlət xidmətinin\" də çəkdiyini xəbərdar edirdi — və bu hər hansı bir ölkənin siyasətində təsdiqləndi. O \"içki məcburiyyət\" haqqında birinci olaraq danışdı — insan fiziki olaraq ölkədə qaldı, ancaq mental olaraq ölkəni tərk etdi. Bugün bu fenomen massivləşdi.

Özelliklə onun hakimiyyət haqqındakı şeirləri, xal qələbəsini dinləməyən hakimiyyət haqqındakı şeirləri, həqiqəti bilməyən hakimiyyət haqqındakı şeirləri, həqiqətə inamını itirməkən insanlar haqqındakı şeirləri xüsusilə müəyyən. O adlarını qoydurmadı, ancaq öz qayda qoyan sistemin təsvirini yaradıb. Və bu təsvir çox dayanıcı idi.

Qəhrəman ucu: Высоцkinin eksistensial qəhrəmanı

Высоцkinin qəhrəmanı hər zaman seçimə qarşıdurur. O gələcək gününü təmin etmir, özü üçün nə görmək olduğunu bilmir. O yuvarlanma, itki, məğlub olma qədərət göstərə bilər. Ancaq o hələ də yürüyür. Onun \"Sükuntsuzluqda çağırış\"ı — səsini dinləmək üçün cəhd etmək, dünyada heç kim dinləməz. Bu çox modern qəhrəman: qələbsiz, tənəzzül edən, ancaq təslim olmayan. O hər birinə tanışdır, kim hər hansı bir təzyiq hiss edir. Высоцki qələbəni çəkinməzən. O dünyada hər an insan olmaq çətini göstərdi. Və bu onun ən böyük müəyyəni: gələcək daha asan olmayacaq. Ancaq bizim seçimimiz var — yürümək və ya qalmaq.

Выйсоцki hələ də: Poeziyasının qədimliyinin səbəbləri

Yarım yüz il keçdi, ancaq hələ də onun mahnılarını dinləyirik, şeirlərini oxuyuruz, cütlərini qeyd edirik. Nə səbəb? Çünki o insan haqqında yazırdı, deyil vaxt haqqında. Onun qəhrəmanları vaxtsızdır: onlar mənən axtarırlar, sevgi edirlər, çəkişirlər, mübarizə aparırlar. Onun mövzuları ümumiyyətdədir: azadlıq, şücaət, birlikdən, inam, ölüm. Və onun dilin qədimliyi yoxdur — o sadə və tək qədər çətir. O qəzəblənməkdən, tənəzzül edən, nəhəng, qəzəblənən olmamağı təxirə saldı. O canlı idi.

Virtual olmağa doğru getmək üçün, onun səsi həyatın canlı insanının səsidir, ki bu ilə gözəl gözəl danışır. Və bu onun qüvvətindir. Высоцki getmədi. O bizim ilə qaldı — hər bir mahnıda, hər bir şeirdə, hər bir dünyaya baxışında, həqiqəti tələb edən dünyada.
© elib.ge

Permanent link to this publication: