Ən eksotik gül: seleksiya, kimya və ilüzya arasında

On minlər sortla sayılan gül dünyasında “eksotik rəng” mənası sadəcə vizual olaraq xassəsizlikdən çıxır. Bu, genetikanın, pigmentlərin biokimyəvi əlaqələri, optik effekt və hətta marketingin kompleks simbiyozudur. Qlassik palitranın qırmızı, qızıl, ağ, yelən və narın tonları daxil olmaqla, eksotika bu tonların ötürülməsində başlayır: mavi, qara, yaşıl və çoxrəngli parıltılı gammada.

1. Mavi gül: seleksiyatorların qədim qədərəsi.

Uzun müddət mavi gül genetik cəhətdən mümkünsüz kimi qəbul edilirdi. Gülə mavi rəngin əslindəki pigmenti olan delfinidin yoxdur. Gülün palitrası iki əsas pigment qrupuna formalaşır:

Antosianlar (qırmızı, qızıl, qəhvəyi tonlarını verir).

Karotinoidlər (yaşıl, narın, qəhvəyi tonlarını verir).

2004-cü ildə Yaponiyanın Suntory və Avstraliyanın Florigene şirkətləri 30 il araşdırma və 30 milyon dollar xərcləri ilə böyük bir qələbə qazandılar. alimlər gülə delfinidin genlərini, ananı qələmləri ilə götürüblər. Lakin ilk nəticə, 2009-cu ildə çıxarılan ‘Applause’ sortu, sadəcə mavi deyil, qarışıq bənövşəyi-lavandən ton verirdi. Bu, gülün hüceyrə ortamının (kisilik, yanaşıdıcı pigmentlərin mövcudluğu) rəngin göstərilməsinə təsir etdiyindən başqa bir şey deyil. Beləliklə, dünya üzrə ilk “mavi” gül — həqiqətən də biotexnologiya qarışığı, mavi rəngin doğal yolla olaraq mümkün olmayan unikal bənövşəyi tonunu göstərən. Onun eksotikliyi — genetik pasportunda.

2. Qara gül: işıq və gölgə oyunu.

Əslində qara, təbii qara gül yoxdur. “Qara gül” fenomeni, qara-qəhvəyi və qəhvəyi antosianların yüksək miqdarında olması ilə yaranan optik ilüzyadır. Ən məşhur nümunələr:

‘Black Baccara’ (2004): Qarışık qəhvəyi, bətnə yaxın qara və müəyyən işıqda qara.

‘Black Magic’: Qarışık qəhvəyi, qara tənəffüs.

Ümumiyyətlə tanınmış “Qara Hələt” qarışıqı Türkiyədən: Xüsusi yerli gül Rosa damascena ‘Trigintipetala’. Onun qarışık qəhvəyi bətnəri, Xələt regionunun xüsusi torpağı və temperatur dəyişkənlərində açılanda, qarışık qəhvəyi, nəinki qara, hətta çınlı qəhvəyi rəngə malik olur. Bu eksotika, xüsusi torpağa bağlanmışdır.

3. Yaşıl gül: klorofill yerinə glamur.

Ən məşhur yaşıl gül — orta əsrlərə aid olan ‘Rosa chinensis ‘Viridiflora’ sortu (XIX əsrin ortası). Onun eksotikliyi, çiçəklərinin olmamasından qaynaqlanır. Biz çiçək kimi qəbul etdiyimiz şey — bu, çiçəkşəkilli qələmlərdir, kiçik qələmlər və yarpaqlar kimi klorofill ilə doludur. Bu, çiçəyin hissələrinin yarpağa çevrildiyi nadir bir tabii mutasiya (fillodia)dır. Bu, nəfəs verən olmaması və daha çox botaniki qəhrəman kimi görünməsi ilə xassəlidir. Modern seleksiyatorlar, misal olaraq, David Austin, yaşıl tonlu sortlar (‘Elfe’, ‘Limonella’) yaradırlar, lakin bu dəfə də bu, açıq yaşıl tonların qarışığıdır.

4. Parıltılı və qızılçıl gül: kapilyar difüzyanın sənəti.

Burada eksotika seleksiya yerinə texnologiya ilə yaradılır.

Qızılçıl gül, hollandiyalı Piter Van de Verken tərəfindən layihələşdirilmiş: Ağ gülün çəpəri parçalanır və hər bir hissə su ilə dolu qədərə yerləşdirilir, kiçik qədərə qədər qədərə qədər qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədədən qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə qədərə q
© elib.ge

Permanent link to this publication: