Dəyirman Afrika və Asiya mədəniyyətinin əsası

Dəyirman — bu yalnız bir musiqi aləti deyil. Bu, torpağın səsi, cəmiyyətin qəlbi, allahların və ataların danışdığı dil. Afrikada və Asiyada dəyirman rütbə, müharibə, bayram və hərəkətli həyatlərdən ayrılmır. Onun səsi əsrənək keçir, nəsilləri birləşdirir. Bu məqalədə biz iki qitənin ritmlərinə səyahət edəcik, dəyirmanın onların mədəniyyətlərinin əsası olmaq səbəbini anlayacağıq.

Qədim köklər: dəyirmanın allah kimi olduğu dövr

Dəyirmanın tarixi yazılmışdan əvvələ gedir. İlk zərb alətləri Afrikada neolit dövründə yaranmışdır. Arxeoloqlar qəbiristanlarda qədim dəyirmanları tapırlar. Qədim xalqlar üçün dəyirman aləti deyil, ruhun səsi idi. Onun səsi yağığı çağırırdı, pis ruhları qovardı, doğuş və ölümü müşayiət edirdi. Asiyada ilk dəyirmanlar Mezopotamiya və Hindistanda yaranmışdır. Onlar xramlarda allahları uyandırmaq üçün istifadə edilirdi. Dəyirman — göy ilə əlaqədir. Bu əlaqə hələ də qalmışdır.

Afrika dəyirmanı: kəndin səsi

Afrikada dəyirman — bu yalnız musiqidir. Bu, əlaqə vasitəsidir. Fərqli ritmlər on metrə qədər məsafədə məssajları ötürə bilər. Bantu və Yoruba qəbilələrinin dəyirman dilləri təvazökarlara mənəvi mənasına malikdir. Zərbatlar doğuş, ölüm, təhlükə və bayram haqqında məssaj verə bilər. Dəyirmançı — mərhum insan. O, qəbilə tarixini qorur. Onun əlləri — bu arxivdir.

Dəyirman və dəniz: Qərbi Afrika ritmləri

Ən məşhur afrika dəyirmanları — cəmbe (qab qəlibi, qoyun qabığı ilə örtülü) və dündun (silindrik, baslı). Cəmbe əllərlə çalınır. Onun səsi qələbəli və dərinə qədər ola bilər. Dündunu qəlqə ilə çalınır, o ritmi qoyur. Birlikdə onlar poliritmiya yaratır, bu da təbiiyyətə hərəkət edir. Mali, Qvineya və Kot-d’İvuarda dəyirman ansamblları ən vacib hadisələrdə — nişan və ya qəbirə qədər müşayiət edirlər.

Asiya dəyirmanı: teatr və meditasiya

Asiyanın dəyirmanı xramlara gəlib, daha sonra isə teatr səhnələrinə gəlmişdir. Yaponiyada təyko (böyük dəyirman) sintoist rütbələrində və teatr no-da istifadə edilir. Onun səsi məkanı təmizləməlidir. Hindistanda tabla — bu yalnız dəyirman deyil, musiqi dili. Tabla ritmləri insan dilinə bənzəyə bilər. Çinada dəyirmanlar döyüşdə ordu komandalarını ötürmək üçün istifadə edilirdi. Bugün pekin opera səhnəsində dəyirman akkompnyamenti ilə əlaqədar deyil.

Dəyirman və cəmiyyət: ritmin birləşdirici qüvvəsi

Afrika və Asiya mədəniyyətlərində dəyirman yalnız bir alət deyil. O, birləşdirir. Dəyirmançılar qrupunda hər bir ritm digərini tamamlayır. Bu cəmiyyətin metaforasıdır: hər bir insan bütövlüyün bir hissəsidir. Dəyirman cənətləri insanları yaxınlaşdırır, sərhədləri təmizləyir. Onlara qatılanlar arasında yaşlılar və uşaqlar da var. Bu, tarixin cismani şəkildə ötürülməsidir.

Dəyirman döyüşü atalarla əlaqəsi

Afrika və Asiyada dəyirman çox vaxt ruhlarla əlaqə qurmaq üçün istifadə edilirdi. Benindəki vudu rütbəsində dəyirman ritmləri ruhları çağırır. Yaponiya budist məntəqələrində dəyirman sutraları oxuyur. Dəyirman zərbatları ibadət vaxtını strukturallaşdırır. Hindistanda dəyirman allahı uyandırır. Dəyirman — yerli və göy arasındakı köprüdür.

Modernlik: rütbədən səhnəyə

Bugün dəyirman rütbələrini tərk etmişdir. O, dünya musiqisinin bir hissəsidir. Afrika ritmləri cəzaz, fanq və pop musiqisində səslənir. Asiyanın dəyirmanları kinofilm saundtreklərində və modern elektronikada səslənir. Lakin konsert zalında dəyirman hələ də keçmişlə əlaqə saxlayır. O, insanları birləşdirir, duyguları qarşılayır, qədim xatırlatmaları qaynatır.

Dəyirman — bu yalnız bir alət deyil. Bu, insanlığın qəlbidir. Onun ritmi şəhərlər olmamış vaxtlarda səslənmişdir və şəhərlər tərk edəndə də səslənəcəkdir. O, hər birinin dilində danışır. Çünki hər birimizin qəlbı dəyirmanın ritmində atəşlənir.

Permanent link to this publication: