«Dərvişlik» ofisdə: mənfi izləmənin təbiiyyatı və müqavimət strategiyaları

Mifologiyadan gələn «Dərvişlik» (Wild Hunt) termini, modern korporativ kontekstdə metaforik olaraq mənfi, qarışıq və çox vaxt qruplaşmış hədəfləmə, izləmə və işçinin, şöbənin və hətta müəyyən fikrin «traflama» prosesini təsvir edir. Bu, yalnız bir qarşıdurum və qatılıqçı idarəetmə deyil, çətin sosial-psixoloji fenomen, şüur, qrup dinamikası və pozitiv kommunikasiyaların pozulması ilə birləşir. Onun mexanizmlərinin anlaşılması — bunun qarşısını almaq üçün ilk addım.

Ofisdəki «Dərvişlik»-in mənası və xarakteristikası

Uzun mifoloji arxeqtipdən fərqli olaraq, ofisdəki izləmə həmişə açıq deyil. Onu aşağıdakı xüsusiyyətlərə görə aydınlaşdırmaq olar:

Qruplaşmanın kollektiv və anonim xarakteri: Təzyiq bir rəhbərdən gəlmir (bu daha çox «duel»dir), qruplaşmanın qeyri-qanuni koalisiyasından (qohum şöbələr və ya hətta üst rəhbərlik) gəlir — bu qruplar səssiz qəbul edilməklə və ya qeyri-rəsmi senariyə əsasən fəaliyyət göstərir. Məsuliyyət iflazlaşdırılır («bütün bu kimi düşünür»).

Çaşşaq və çıxıntı atmosferinin qurulması: Proses daimi bir çıxıntı ilə müşayiət olunur, müəyyən prioritetlər, sərtlikdən qaynaqlanan dəyişikliklər ("qızıl dədəlliklər", ancaq bir yerdən çıxan). Bu, kritika və qəddətə maskirlənmiş "nəticəyə qarşı qayğı" yaradan bir ortam yaratır.

İzləmənin məqsədi — "qərib" və ya "itkin": Məqsəd, sistemə təhlükə kimi qəbul edilən şəxs olur: riskli dəyişikliklər təqdim edən yenilikçi; sistem xətanı qeyd edən işçi; ənənəvi qaydaları dəyişən yeni rəhbər; və ya cəmiyyətdən fərqlənən bir insan (introversiv ekstraversiv kollektivdə introversiv, fərqli fikirlərə sahib). Ona stigmatizə edilir, "qeyri-kompetentlik", "mənfiyyət" və "çətin xarakter" haqqında narativ yaradılır.

Ritualizə edilmiş izləmə: Hərəkətlər rəqəmsal xarakter daşıyır: planerlikdəki açıq "pərəstişlənmələr", ümumi çatışmalarda xəbərdar edici şərhlər, təsdiqlənilməz qərarların sistemli ignordan keçirilməsi, niyyətli məlumat blokadası.

Fenomenin psixoloji və təşkilati kökləri

«Dərvişlik» şüur və sistemli səhvlərin kəsişməsində yaranır:

İnzivə və dəyişikliklərə qarşı reaksiya. Reformalar, krizislər və strateji dəyişikliklər dövründə təşkilatın qrup şüuru "məsuli olan" üzvə "izləmə" yaratır, simvoliden nəzarəti qaytarmaq və qəzəbləri azaltmaq üçün. Qurban, ümumi stressin qaynaqlayıcısı kimi xidmət edir.

"Qrup düşünmə" (groupthink) və qəbul edicilik. İrving Janeys tərəfindən təsvir edilmiş fenomen, qrupun hər hansı qəbul olunmağa çalışır, inqilabi fikirlərə və kritik düşünməyə qarşı çıxır. Qrupdan çıxanlar, qrup fikir birləşməsini bərpa etmək üçün hədəf olurlar.

Toksik mədəniyyət və liderlik. Qatılıqçı mübarizəni, xəbərdarlıq etməni və uğuru yalnız KPI-nın hər hansı qiymətləndirilməsini təşviq edən mədəniyyət, "izləmə" üçün qidalayıcı ərazi yaratır. Lider (sərbəst qərar verən və ya qeyri-sərbəst qərar verən) işçini (sarkazm, ittiham) ələ keçirsə, "izləmə" üçün "qırmızı işarə" verir.

Proyeksiya və nifrət. Qrup, bilinçdən çıxan olaraq, "qurban" üzərinə özünün özü qəbul edilmiş qorxularını (uğursuzluq, qeyri-ənənəviyyət) proyeksiyə edə bilər. Uğurlu işçi, professional kritikaya maskirlənmiş nifrət olaraq qəbul edilə bilər.

İnkişaf fəsilləri və korporativ praktikədən nümunələr

Mifologiya fəsili: Mənfi narativin yaratılması. Nümunə: "IT-dəki Pəriyyən süniyyələrə çıxır, hər bir müştəriyləriniz qızıl dədəlliklərə çıxır" (hələ də, gecikmələr köhnə proqramın yekunlaşmamasına görədir, rəhbərlik ödəniş vermir). Pəriyyən "zərərli" kimi mifologizə edilir.

Qruplaşmanın birləşməsi fəsili: Koalisiyanın formalaşması. Pəriyyən üzərindəki kritika kollektivdə normal olaraq qəbul edilir. Onun fikirləri nəzərə alınmır, onun üzərindəki şikayətlər yüksəkəkənə çatdırılır.

Qətiyyətli izləmə fəsili: Rəqəmsal hücumlar. Pəriyyən üzərində açıq çağırışlar edirlər, onun kiçik gecikmələri üçün soruşurlar, onun açıqlamalarını ignordan keçirirlər, onun üzərinə digər səhvlərin məsuliyyətini ötürürlər.

İzdiham və ya "qəbul edilmiş" fəsili: Çıxış. Variantlar: işçi işdən ayrılır (vəliyyətli və ya qanuni), emosional çıxıntıya uğrar (psixoloji "yeyilir") və ya tamamilə pozulur, qaydaları qəbul edir və özünü də qəddətli hücumatçı kimi qəbul edir.

Real hadisə (tənzimlənmiş): Bir dükan şəbəkəsində yeni ticarət direktoru (TD) alverlərin qeyri-qanuni qrup menecerlərinin sistemlərinə təhlükə törədən reformalar başlatdı. Qrupun cavabı olaraq, onlar "izləmə" başlatdılar: onlar TD-nin göstərişlərini sərbəst qəbul etdilər ("anlaşılmaz", "tehniki səhvlər"), onunə xəbərdar edən xəbərlər sızdırırdılar, bu xəbərlər qarşıdurulması ilə nəticələnən zərərlərə gətirdilər, və həmçinin qeyrətən qəbul edən bir qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qəbildən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyrətən qeyr
© elib.ge

Permanent link to this publication: