İdeal bürokrat: vətəndaşlar üçün və öz üçün:韦伯 modellərində rasionallıqların konflikti

İntroduksiya: Teatr teoriyasında təsvirin fərqi

Max Veberin tərəfindən rasionallıq-legal tip kimi təqdim edilmiş "ideal bürokrat" termini real praktikada iki çox vaxt zıddı təsvirə ayrılmışdır. Bir tərəfdə, sistem istifadəçisinin təəccübləri və tələbləri ilə qurma olunan təsvir var. Digər tərəfdə, xidmətçinin öz özünü təsdiqləmə və peşəvi qalxma modeli olan içəri model var. Bu təsvirlər arasındakı fərq "dövlət-vətəndaş" münasibətlərində əsas konflikti yaratır və qəbul idarəetməsi, təşkilatların sosiologiyası və rasionallıq seçim teoriyasında əsas məqsəd olmaqla öyrənilir.

I. Vətəndaşın təsvirində ideal bürokrat: xidmətçi, qidəvəçi və məsələləri həll edən

Qəbul idarəetməsi ilə əlaqədar interaksiya edən vətəndaş aşağıdakı xassələri görməyə ümid edir, bu xassələr "xidmət alıcısının idealı" kimi qəbul edilir:

Müşahidə mərkəzliliyi və empatiya. Bürokrat tələbədə "məsələ" deyil, unikal bir vəziyyətə sahib bir insan görməlidir. Onun rolu yalnız sənədi işləmək deyil, tələbənin tələbini anlamaq, hətta onun qeyri-səmərli ifadə edilməsi halında, həll yolu tapmaq və kömək etməkdir. Bu yanaçağın institusionallaşdırılması "xidmət dövləti" (service state) konsepsiyası və 1990-cı illərdə Böyük Britaniya hökumət xidmətlərində standartlar (charterlər) tətbiqi kimi nümunə verilib.

Prosessin şəffəfiyyəti və təqdimatlılığı. İdeal xidmətçinin alqoritmı, müddətləri, tələbləri və hər hansı bir qərarın səbəblərini açıq şəkildə izah etməsi lazımdır. Bu, vətəndaşın tranzaksiya xərclərini və çəkinmə hissini azaltır. Konkret alət olaraq administrasiya qaydaları açıq accessdə nəşr edilmişdir.

Şəxsi məsuliyyət və aktivlik. Vətəndaş, xidmətçinin "məsələni" icra etmək üçün məsuliyyət daşıması, hər hansı bir sənədi tələb etməməsi görməyə ümid edir. Çarls Dikkenin "Ulduzların İdarəsi" (How not to do it) obrazında təsvir edilmiş praktika əksinə olaraq, mənfi nümunədir.

Yararlılıq və sürət. Xidmətçinin normativ bazanın və içki prosedurların dərin bilikləri və onları maksimal olaraq sürətli həll etmək üçün istifadə etməsi, yaratıcı maneələr yaratmamağı görmək gözlənilir.

Qəbul idarəetməsinin əsas metaforası: sistemdə "proqramçı" və ya "dəstəkçi" kimi.

II. Xidmətçinin öz təsvirində ideal bürokrat: qalxıcı, formalist və risk meneceri

Qrup içində fəaliyyət göstərən digər stimullar və qiymətləndirmə sistemləri, öz adaptativ modelinə malik olan digər ideal davranış modelini formalaşdırır:

Qayda üstünlüyü nəticəyə nisbətən. Xidmətçinin ən önəmli məqsədi müştəri təminatı, deyil, xidmətçinin hərəkətlərinin içki qaydalarına və qanuna uyğunluğudır. Qaydanın qəbul edilməməsi, hətta müştəri üçün pozitiv nəticə yaratmaq üçün, xidmətçinin şəxsi risklərini (disiplin cəzaları, cinayət məsuliyyəti) yaradır. Bu səbəbdən, sistemdən mənəfət görmək üçün ideal bürokrat qəbul edilmiş formalistdir. Tarixi nümunə: Veberin XIX əsrin Prusiya bürokratiyası, onun tədqiqat obyekti olmuşdur, bu cür formalizmin nümunəsidir.

Şəxsi risklər və məsuliyyətlərin minimalizasiyası. Organizasiya davranışında tanınmış "Cover Your Ass" (CYA) strategiyası hərəkət qaydası kimi qəbul edilir. İdeal olaraq, hər hansı bir standart hərəkət üçün başçı təsdiqi olmalıdır və heç vaxt münəfiqatlı qərarlar qəbul etməməlidir. Bu, razılaşmalar və təhlükəsizlik mədəniyyətini yaratır.

Qrupa və başçıya məhəbbət. Karyera qalxışı müştəri təşəkkürləri deyil, doğrudan rəhbərin qiymətləndirilməsi və korporativ mədəniyyətə uyğunluqla bağlıdır. Bu səbəbdən, ideal bürokrat içəriyyətə "yuxarı" (rəhbərə) və deyil "dışarı" (müşəkkilərə) yönləndirilir.

İş axınının və qərbə yükləmənin idarə edilməsi. Çox saylı tələbələrlə üzləşən ideal xidmətçi öz psixoloji rahatlığını qorumaq üçün strategiyalar işləyir: standart cavablar, ümumi qaydalara müraciət, işlərin kategorizasiyası. Bu qoruma mekanizması, vətəndaş üçün tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəfindən tərəf
© elib.ge

Permanent link to this publication: