Modern İspaniyalı əlifbası, "abecedario" ya da "alfabeto" olaraq tanınan, latın əlifbasına əsaslanır, ancaq müəyyən bir transformasiya keçdikdən sonra müasir şəklinə qədər gəlmişdir. Onun əsas xüsusiyyəti, xəttən az istisnalarla hər bir hərfin bir sabit səs təqdim etməsidir. Bu, İspaniya ortografiyasını Avropa dillərindən ən məqsədyən və təsvir edənlərdən biri edir. Müasir standart 27 hərfdən ibarətdir və 2010-cu ildə Kral İspaniya Dili Akademiyasının qərarı ilə rəsmiləşdirilmişdir.

Tarixi istisna: "Ch" və "Ll" digrafı

XX əsrin sonuna qədər İspaniya əlifbası iki əlavə işarəni rəsmi olaraq müəyyən hərf kimi qəbul edirdi: "Ch" və "Ll". Onlar əlifbanın "C" və "L" ardından yerləşirdi. Bu tarixi irs, dilin klassik lətinin olmayan unikal fonemalarını təcvid edirdi. Ancaq 1994-cü ildə Kral İspaniya Dili Akademiyası, digrafları əlifbədən çıxarmaq barədə qərar qəbul etmişdir. Buna baxmayaraq, "ch" və "ll" digrafları linqvistikdə hələ də ayrı fonem kimi qalır və onların ifadəsi dəyişməz qalmışdır. Bu dəyişiklik, müxtəlif mübahisələr doğurmuşdur, ancaq nəhayət cəmiyyət tərəfindən qəbul edilmişdir. Bu, əlifbanın qarşılıqlı əlaqəsini sadələşdirmək üçün edilmişdir.

Unikal element: hərf "Ñ"

Hərf "Ñ" (enye) İspaniya dilinə aidliyinin simvolu hesab olunur. Onun yaranması orta əsrlər yazıçılarının perqamentin qənaət etmək üçün və işin sürətini artırmaq üçün hərf "N" üzərində kiçik bir çizgi qoymaqla başlanmışdır. Bu, latın dilindən özəl olmuş sözlərdə bu hərfin təkrarlanmasını göstərmək üçün istifadə edilirdi. Bu şəkildə, "annus" (il) sözündəki iki "nn" hərfdən "ñ" hərfi yaranmışdır. Bu hərf, digər böyük Avropa dillərində olmayan palatalizasiya nəsəsi səsini təqdim edir. Onun unikal statusu qanunla qorunur və "N" ardından rəsmi əlifbənin tərkib hissəsidir.

Fonetik xüsusiyyətlər və diakritik işarələrin rolu

İspaniya əlifbası stabil və təxminən bir səs təqdim edir. Çox sayda hərf bir səs təqdim edir. Misal olaraq, hərf "V" "B" kimi ifadə edilir, bu da dilin öyrənilməsində çətinlik yaradır, ancaq bu, yerli daşınanlar üçün normaldır. Qələbən rol oynayan hərflər, hər zaman təsvir edir və heç vaxt qısaltılmır. Ən mühüm diakritik işarə, gələcək səslənməni göstərmək üçün gələcək səslənməni göstərmək üçün qoyulan qələbədir. Bu, standart qaydalardan çıxan hallarda və omografların fərqlənməsi üçün istifadə edilir. Misal olaraq, "sí" (hər) və "si" (əgər) kimi sözlərdə qələbə, sözinin mənasını tam dəyişir. "Ü" dierezisi "güe" və "güi" kombinasiyalarında istifadə edilir və "U"nun səs verəcəyini göstərir, əksinə isə səs vermir.

Müasir mənası və global statusu

İspaniya əlifbası 500 milyondan artıq insan üçün effektiv bir alətdir. Onun nisbətən sadə və təsvir edən xüsusiyyətləri, dilin global yayılmasına səbəb olmuşdur. İspaniya Akademiyaları Assosiasiyasının təşkilatlanması, Mədriddən Bуэnos-Айresa qədər olan ortografik normaları bərabər saxlamağı təmin edir. Əlifba yalnız fonetik sistemini təsvir etmir, həm də dərin mədəni-tarixi xatirəni daşıyır və dünyanın ən yayılmış dillərindən biri olan dilin inkişaf tarixini həyata keçirir. Onun öyrənilməsi, ispanca dünyanın zəngin mədəni irsinə yaxınlaşmaq üçün doğrudan yol açır.

Permanent link to this publication: