Gülün heraldikada təsviri

Gül — ən qədim və ən yayılan heraldik simvillərdən biridir. O, kral ailələrinin, şəhərlərin, feodal soyların və hətta dövlətlərin qişanında rast gəlir. Nəyə gül, deyil lilliyə və taxtəkərə? Çünki gül məhsusiyyət və təhlükəni, qəsdərsizliyi və cəngəlliyi, dini məna və siyasi nəhəngliyi birləşdirir. Bu məqalədə biz "gülürlər qızı"nın korsar taxtalarına necə düşdüyünü və rənglərinin və formasının mənasını nəzərdən keçirəcəyik.

Avropa heraldikasında gül: Kərbər səfərlərindən hərəkətə

İlk heraldik gül XII əsrdə yaranmışdır. Qəbul edilir ki, o, kərbər səfərlərindən qayıdan korsarlar tərəfindən gətirilmişdir, onlar burada ərəb mədəniyyəti ilə tanış olmuşlar. İlk başda gül, Ana Marya simvolu idi, bu səbəbdən onu dini-rusi korsar ordularının qişanında (məsələn, tampliyerlər) göstərmişlər. Yavaş-yavaş gül səciyyəvi şəhər heraldikasına keçmişdir. XIV əsrdə o, ənənəvi şəklində nəhənglik, sevgi və puretlik niyyətlərini simvola çevirmişdir. V yetmişinci əsrdə baş vermiş hadisə gülü Angliyanın ən böyük heraldik simvolu edə bilməyə kömək etmişdir — Qırmızı və Ağ Qul Döyüşü.

Qırmızı və Ağ Qul: mübarizətli qəbilatların simvolları

Qırmızı qul Lankasterlərin emblemi idi, Ağ qul isə Yorqların idi. Bu münaqişə əllərindən ələ keçmiş, ingilis taxtının qarşısında qərar verilmişdir. Henry Tudor (Lankaster) qələbə qazandıktan sonra Yorq əmirəsi ilə ailə qurmuş, qırmızı və ağ qulun birini birləşdirmişdir — Tudor Qulu (qırmızı ilə ağ qəlbətli və ya əksinə). Dərhal Tudor Qulu monarxiyanın simvolu olmuşdur, bu qul hələ də Böyük Britaniyanın qişanını dekore edir, ancaq qısmən (İngiltermanın emblemi olaraq, Şotlandiyanın qəlqəsi ilə və İrlandiyanın üçlüstəri ilə birlikdə). Maraqlı olmuşdur ki, bu qulda əsasən beş ləçək var, bu isə beş korsar əxlaqiyyətə uyğundur.

Gül rəngləri və onların mənası

Qırmızı qul — cəsur, tənqidiyyət, cəngəllik, bəzən — din uğrunda axarılan qan. Ağ qul — puretlik, qəsdərsizlik, qəsdərsizlik, çox zaman dini şəxslərin qişanında istifadə olunur. Yaşıl (qızıl) qul — zənginlik, qərəng, bəzən — narahatlıq (çox az). Qara qul (çox nadir) — cənab, hüzur, gizli bilik. Qırmızı (çox nadir, çox nadir) — məhəbbət, gənclik. Qulun şirləri ilə təsvir edilmiş olması (şirlər adətən göstərilmir, lakin bəzən işarələnir), qərəzliyyət, xəbərdarlıq işarəsidir. “Şirləri olmayan qul” — xəyalsizliyin (Ana Maryanın) simvolidir.

Təsvir forması: stilizasiya və simvolidir

Klassik heraldikada gül çox vaxt stilizasiya edilmişdir — üst tərəfdən baxılaraq, beş ləçək (bəzən daha çox). Mərkəzdə çox vaxt “məhsul” (şərşər) və ya qəlbət təsvir edilir. Yarpaqlar və zoğlar əsasən göstərilmir, bu da rəsmin ümumiyyətini qorur. Lakin zoğda olan gül, yarpaqları ilə (adətən “qələmidə olan gül”) rast gəlinir. Çox vaxt gül birincə olaraq deyil, girland, qulburc, “qulotka” (dairəvi kompozisiya) kimi təsvir edilir. Rusiya heraldikasında gül ləçəkləri qəlibə bölünən (“heraldik gül”) təsvir edilmişdir.

Qul ilə olan tanınmış qişanlar

Litvanın qişanı — “Pogonya”, ancaq kiçik qişanda da qul var? Yox, ancaq Vilnüss şəhərinin qişanında qul var (katolik xüsusiləliyi simvolu kimi). Yorq şəhərinin qişanı — ağ qul. Lankasterin qişanı — qırmızı qul. Florensin qişanı — qırmızı qul, ancaq bu daha çox lilliyə bənzəyir? Yox, Florensin qulunda iris, digər italyan şəhərlərində qul var (məsələn, Lükka). Osmanlı imperiyasının qişanında qul yox idi, ancaq türk heraldikasında tanzimatdan sonra qul var. Rusiyada qul qişanlarda çox rast gəlinir: Şeremetev qəbilələrinin qişanında (məhəbbət və məhəbbət simvolu kimi), həmçinin çox sayda şəhərlərin qişanında: Rostov Velikiy (aslanın qoynunda qul), Orenburg (şərab və qul?) deyil. Ən məşhur rus qişanı — Tula vilayətinin qişanı (poladçıların işinin simvolu kimi qul təsvir edilmişdir).

Modern heraldikada qul

Bu gün qul, Orta əsrlərdəki kimi populyar deyil, ancaq hələ də istifadə olunur. Məsələn, Komi Respublikasının qişanında qızıl qul var? Yox, orada qarqar var. Qul çox vaxt municipal qişanlarda rast gəlinir (Şveytsariyanın Kantonu). 2026-cı ildə qul bir qərarın qişanına əlavə edilmişdir — bu qul Kraliça Elizabet II-nin şərəfinə (ağ qül? yox, qul). Hərbi nişanlar (britaniya ordusu) Tudor qulunu istifadə edirlər. Qul hələ də monarxiyanın, həmçinin qərb toplumunun (məsələn, laborist partiyası qırmızı qul istifadə edir, lakin bu heraldika deyil).

Qul ilə olan qişanı oxumaq

Qul gördüyünüzdə: rəng (qırmızı — sevgi, ağ — puretlik, qızıl — zənginlik). Ləçək sayı: 5, 6, 8 — saylar öz mənasını çəkir (5 — İsa, 8 — yenidən doğuş). Qulun taxtla təsvir edilmiş olması — kral cəsarətinin işarəsi. Qulun şirləri ilə təsvir edilmiş olması — çətinliklər haqqında xəbərdarlıq. Qulun digər məcmuələrdə təsvir edilmiş olması: aslanlarla, lillilərlə, ulduzlarda.

Qulun heraldikada təsviri — bu yalnız dekordur. Bu, rənglər və metalarda şifrələnmiş bir məssəldir. Qulun qişanları mövcuddur, o da onlarda çiçəklənəcək — məhsusiyyət, zəifliyi və qüvvət haqqında xatırlatma olaraq.

Permanent link to this publication: