Diplomasiyada Qadınların Beynəlxalq Günü: Dünyanı Dəyişən Səs

24 iyul. Bir qismi üçün qələmə alınmış, digər qismi isə mücadilə, inkişaf və umudun simvolu olan tarix. Diplomasiyada Qadınların Beynəlxalq Günü — Beynəlxalq Təşkilatın ən yeni bayramlarından biridir. Bu bayram yalnız bir neçə il əvvəl qurulmuşdur, ancaq onun kökləri qədim tarixə gedib çıxır. Qadınlar yalnız üst səviyyədə müzakirə etmək hüququna yox, həm də səfirlik koridorlarında qələbən olmaq hüququna sahib deyildilər. Bu gün bu, bizə qadınların mücadiləsindən, inkişafdan və umuddan neçə qədər uzaqlaşdığımızı və hələ çoxu qalmadığını xatırlandırır. Bu, tək bir səsə qədər qalmış, sonra isə qəhvəli otaqların zərbələrindən zərbələrə çevrilən, qadınların dünyanın mümkün olmasının onların iştirakı olmadan olmasına dair sübut verdiyini haqqda bir tarixdir.

Bayramın yaranması: tarixiyyəni dəyişən qərar

Diplomasiyada Qadınların Beynəlxalq Günü 20 iyul 2022-ci ildə Beynəlxalq Təşkilatın 76-cı Qəbul Konfransında rəsmi olaraq qurulmuşdur[reference:0]. A/RES/76/269 qərarı, konsensusla qəbul edilmişdir və 24 iyul tarixi ilə hər il xatırlanma günü elan edilmişdir[reference:1][reference:2]. İncəsənətini dəstəkləyən onillərlə ölkələr tərəfindən qəbul edilmişdir və tarixdə ilk dəfə olaraq, Beynəlxalq Təşkilatda qadınların beynəlxalq münasibətlərdəki rolu haqqında xüsusi bir gün yaradılmışdır[reference:3].

Nə reasoning 24 iyul? Tarix səbəbsiz deyil — o, qadınların dünya siyasetindəki hüquqlarını və imkanlarını genişləndirmək üçün aparılan mücadiləni simgələyir. Qərarda qadınların münaqişələrin qarşısını almaq, barış qurmaq və üst səviyyədə xarici siyaset qərarlarının qəbul ediləcəyinə dair qərarlar qəbul etməkdə mühüm rol oynadığı vurğulanır[reference:4]. Beynəlxalq Təşkilatın Qəbul Konfransı, hər bir üzv dövlət, Beynəlxalq Təşkilat, hökumət qrupları, akademik institutlar və qadın diplomatlar assosiasiyaları bu günü ən uydurma forması ilə qeyd etməyi təklif etmişdir[reference:5].

Beynəlxalq Təşkilatın Baş katibi António Guterres bu tədbiri qəbul etmiş, onu qadın liderliyinin daha da diqqət çəkdiyi və diplomatik sahədə qadınların qazandığı uğurları tanıdığı bir addım adlandırmışdır[reference:6]. O, dünya əhalisinin yarısının iştirakı olmadan heç bir siyasetin hər kəs üçün işləyə bilməyəcəyini qeyd etmişdir[reference:7].

Dörd imzadan min səsləyə

Diplomasiyada qadınların tarixi uzun və çətin bir yüksəliş tarixidir. 1945-ci ildə Beynəlxalq Təşkilatın Qanununun imzalanmasında 850 nümayəndədən yalnız dördü qadın idi[reference:8][reference:9]. Dörd. Dünya üçün. Bu rəqəm XX əsrin ortalarındakı dünyanın nə qədər olduğunu ətraflı şəkildə göstərir: diplomasiya müəssisəsi yalnız cinsindən olan işləyən işlərə aid idi, qadınlara isə yalnız müşahidəçi, deyil, iştirakçı rolu təyin edilirdi.

Dünyanın diplomasiyasındakı ilk qadın səfiri Macarıstanlı Rozika Şvimmer idi. 25 noyabr 1918-ci ildə o, Macarıstanın İsviçrədəki diplomatik missiyasını başçılıq etmişdir[reference:10]. Bu qələbə, ancaq bir neçə onillikdə bir qədər qalmışdır. ABŞ-da ilk qadın səfiri Yudzhini Mur Anderson idi, 1949-cu ildə prezident Truman tərəfindən Dənemarka təyin edilmişdir — o ölkənin趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣趣
© elib.ge

Permanent link to this publication: